Stel je voor: het is Kerstavond. Je bent uitgenodigd om te eten bij vrienden of familie. De tafel is mooi gedekt, de kerstboom flonkert, Christmas carols klinken zacht op de achtergrond. Je wilt net een hap van de kreeftenbisque nemen, als je overbuurman ineens stelt: ‘Die hele impeachment van Trump is een disgrace voor ons land.’ Je verslikt je bijna in je soep. Wat doe je dan? Zwijg je of voel je je geroepen jouw visie op tafel te leggen?

Deze vraag zal bij veel kerstdiners spelen dit jaar. Het onafhankelijke en onpartijdige Pew Research Center deed er onderzoek naar. Daaruit blijkt dat 48% van de Amerikanen zegt dat ze hun visie over Trump zullen delen met diegenen die het er niet mee eens zijn, terwijl 51% dat niet zou doen. Interessant is dat Trump-aanhangers meer geneigd zijn de discussie aan te gaan met tegenstanders dan andersom.

Kloof groter en persoonlijker

De kloof tussen Republikeinen en Democraten is de afgelopen jaren flink toegenomen en persoonlijker geworden. Beide groepen schrijven negatieve karaktertrekken toe aan de ander. Zo vindt 55% van de Republikeinen dat Democraten immoreler zijn dan andere Amerikanen. 47% van de Democraten zegt hetzelfde over de Republikeinen.

Over het algemeen schrijven met name Republikeinen negatieve eigenschappen toe aan de andere groep. Er is daarop een uitzondering: 75% van de Democraten beschrijft de Republikeinen als meer closed-minded dan andere Amerikanen, tegenover 64% van de Republikeinen.

Best wel forse percentages die niet echt een goed uitgangspunt vormen voor een gelijkwaardig gesprek. Drie jaar geleden waren die percentages nog flink lager, 47% van de Republikeinen en 35% van de Democraten vond dat de andere groep minder moraal had.

Onderzoek

Communicatie-deskundige Linda Doornbosch doet in Amerika promotie-onderzoek naar de vraag hoe dialoog de sociale cohesie – die noodzakelijk is om in een democratie samen te kunnen leven en werken – in (lokale) gemeenschappen kan versterken en polarisatie kan tegengaan.

Linda: ‘Toen we ruim drie jaar geleden – vlak voor de verkiezing van Donald Trump – vanuit Nederland naar de VS verhuisden, viel me de enorme verdeeldheid in Amerika op. En dan doel ik niet alleen op de politieke kloof tussen Republikeinen en Democraten, maar ook op de scheidslijnen tussen zwart en wit, rijk en arm, man en vrouw, etcetera. Ik ben me toen gaan verdiepen in de oorzaken van de toenemende polarisatie in de Amerikaanse samenleving, die overigens ook in Nederland en andere Europese landen waar te nemen is.’

Onderzoek laat zien dat wanneer mensen alleen met gelijkgezinden praten, hun eigen mening en ideeën vaak extremer worden. Een gebrek aan diepgaande face-to-face contacten tussen verschillende groepen kan leiden tot angst, onbegrip en zelfs haat.

Volgens Linda is een oorzaak van dit onbegrip dat Amerikanen in de afgelopen decennia letterlijk in hun eigen tribes met gelijkgestemden zijn gaan wonen. Daarnaast verkeren ze op het internet vaak in hun eigen filter bubbles. Een gevolg is dat veel mensen niet of nauwelijks in aanraking komen met anderen die een verschillende achtergrond of denkwijze hebben. Onderzoek laat zien dat wanneer mensen alleen met gelijkgezinden praten, hun eigen mening en ideeën vaak extremer worden. Een gebrek aan diepgaande face-to-face contacten tussen verschillende groepen kan leiden tot angst, onbegrip en zelfs haat.

Republikeinen vs Democraten

In haar onderzoek heeft ze onder meer gekeken naar de verschillen tussen Republikeinen en Democraten. Eén van de dialogen die ze daar bestudeert, is een gesprek tussen een Democraat en een Republikein over het controversiële onderwerp ‘klimaat’. Hierin komt duidelijk naar voren dat beide gesprekspartners hun standpunten op verschillende onderliggende waarden baseren.

Zo haalt ze de sociaal-psycholoog Jonathan Haidt aan die onderzoek heeft gedaan naar morele waarden van Amerikanen en die tot de conclusie komt dat de waarden van Democraten en Republikeinen verschillen. Waar Democraten vooral gericht zijn op waarden als harm (het voorkomen van leed) en care (zorg voor de naaste), blijkt dat Republikeinen ook andere waarden zoals loyalty (loyaliteit) en patriotism (vaderlandsliefde) hoog in het vaandel hebben staan.

Linda: ‘Wanneer je kijkt naar het huidige klimaatdebat zie je dat het vooral vanuit de liberale hoek wordt gevoerd. Republikeinen die toch vaak al minder met dit thema hebben – mede doordat een deel van de Evangelische achterban gelooft dat menselijk handelen geen invloed heeft op het klimaat omdat God de wereld bestuurt – voelen zich niet aangesproken door de manier waarop het onderwerp wordt geframed.

Hoe het dan wel zou kunnen? ‘Linkse media en politici leggen de nadruk op de schade van de klimaatverandering voor mens en milieu (harm & care) en de gevolgen voor de toekomst. Dit terwijl onderzoek uitwijst dat Republikeinen eerder tot actie zullen overgaan wanneer ze in hun eigen waarden worden aangesproken, bijvoorbeeld vaderlandsliefde en trots, het behoud van de mooie Amerikaanse natuur. Of wanneer het debat wordt gevoerd vanuit het verleden naar het heden. Bijvoorbeeld door aan te geven dat het aantal wilde dieren met 60 procent is gedaald sinds 1970.’

Dialoog in plaats van debat

Linda heeft zelf ook meegemaakt hoe verrassend het soms kan zijn geconfronteerd te worden met je vooroordelen. ‘Toen we nog maar twee weken in de VS woonden en we feitelijk nog niemand kenden, werden we door een Amerikaans gezin uit onze kerk uitgenodigd om Thanksgiving bij hen te vieren.

Toen we aan het eind van de avond dieper in gesprek raakten, ontdekten we dat het fervente Trump-aanhangers waren. Ik moest mijn beeld toen behoorlijk bijstellen, want deze zeer sociale, betrokken en hoogopgeleide mensen pasten totaal niet in het plaatje dat ik van de stereotype Trump-supporters had gemaakt.’

Nederland staat bekend om het poldermodel en ook ons politieke systeem is ingericht op meerdere partijen die moeten samenwerken. Wellicht zijn wij hierdoor meer gewend om compromissen te sluiten en komen we vaker terecht in het ‘grijze’ midden.

Vermijden

Het bespreekbaar maken van verschillen blijkt heel lastig. Daarom besluit ongeveer de helft van de Amerikanen er maar niet over te beginnen, volgens het Pew Research Center.

Dat is ook de inschatting van Linda. ‘In mijn omgeving ken ik verschillende mensen die aangeven dat binnen hun familie- en vriendenkring bepaalde onderwerpen – met name op het terrein van politiek, maar ook bijvoorbeeld racisme – taboe zijn. Om verhitte discussies te voorkomen of de sfeer niet te bederven, kiezen veel mensen ervoor om bepaalde onderwerpen domweg te vermijden.’

Maar ze denkt ook dat het hoort bij de Amerikaanse volksaard. ‘Persoonlijk heb ik de indruk dat Amerikanen in het algemeen ook meer zwart-wit denken en in gesprekken gericht zijn om de ander te overtuigen van hun gelijk. Dit maakt het lastig om op een constructieve manier van mening te verschillen.’

Nederland staat bekend om het poldermodel en ook ons politieke systeem is ingericht op meerdere partijen die moeten samenwerken. Wellicht zijn wij hierdoor meer gewend om compromissen te sluiten en komen we vaker terecht in het ‘grijze’ midden.’

Om verhitte discussies te voorkomen of de sfeer niet te bederven, kiezen veel Amerikanen ervoor om bepaalde onderwerpen domweg te vermijden.

Tips and tricks

Uit Linda’s onderzoek blijkt dus dat dialoog – als een specifieke vorm van communicatie die vaak wordt ingezet in conflictsituaties – een goede methode lijkt te zijn om mensen op een vruchtbare manier met elkaar te laten praten. En je hoeft het wiel niet alleen uit te vinden. Er zijn talloze organisaties en initiatieven die dialoog tussen verschillende groepen organiseren, zoals Better Angels en Listen First. Daar kun je technieken leren en oefenen om tot een betere verstandhouding te komen met politiek andersdenkenden, zonder daarbij mensen de kerstboom in te jagen.

En mocht dat oefenen niet meer lukken voor de Kerst… vreest niet. Op het internet zijn allerlei artikelen en filmpjes te vinden over hoe om te gaan met de spanningen tijdens de kerstmaaltijd. Van ‘zes manieren om met de impeachment van Trump om te gaan’ tot hilarische filmpjes. Humor werkt meestal goed. Doe er je voordeel mee!

Happy Holidays!

Mirjam Sterk

Mirjam Sterk

Wonen in Amerika op een historisch moment is smullen voor een politiek dier als Mirjam Sterk. Als moeder van schoolgaande kinderen staat ze met beide benen in de samenleving maar blijft toch ook een beschouwende buitenstaander. Ze blogt, schrijft en vlogt om haar ervaring als expat te duiden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close
%d bloggers liken dit: