‘Rellen is nu blijkbaar een werkwoord geworden’, zegt mijn man (in plaats van ‘goedemorgen’) terwijl hij het nieuws checkt op zijn telefoon. Verbaasd volgen we de laatste ontwikkelingen in Nederland. We zien foto’s en filmpjes van omvergegooide auto’s, in brand gestoken puin, vuurwerk, dichtgetimmerde gevels, geplunderde winkels, gebroken glas en grote stenen op de grond.

Het geweld van de afgelopen dagen verspreidde zich van de Randstad tot diep in Limburg. Op Facebook uiten vrienden en familie hun verdriet en verontwaardiging. ‘Mijn Bossche hart huilt’, schrijft onze neef op een zwarte achtergrond.

Een dag eerder kreeg ik een berichtje van een vriendin uit Nijmegen. ‘Komt deze discussie je bekend voor?’, vraagt ze. Ze stuurt een screenshot van een nieuwsbericht over Gert-Jan Segers, leider van de Christen-Unie, die uithaalt naar Thierry Baudet van Forum voor Democratie (FvD). Volgens Segers is Baudet medeverantwoordelijk voor de rellen. FvD had namelijk op Twitter geschreven:

Dit is de tweede avond dat Rutte Nederland opsluit. Steeds meer mensen keren zich tegen de avondklok. Alleen samen krijgen we onze vrijheid terug.

Volgens Segers ligt er een grote verantwoordelijkheid bij degenen ‘die onverlaten wijs hebben gemaakt dat er een goede reden is om te rellen.’

Wie zijn deze mensen?

Ja, natuurlijk komt de discussie mij bekend voor. De geest is uit de fles in Nederland, net zoals we dat in de VS hebben gezien in de afgelopen maanden, waar verschillende demonstraties tijdens de schemering naadloos overgingen in gevaarlijke rellen. Ook president Trump gebruikte opruiende taal door te zeggen dat hij ‘samen’ wilde optrekken naar het Capitool om te ‘vechten’ voor zijn ‘recht’. Ook hier worden politici, Donald Trump voorop, verantwoordelijk gehouden voor het gepleegde geweld.

In Washington zag ik hoe winkels net als in Nederland werden dichtgespijkerd met houten panelen, uit angst voor plunderingen. Ook hier moest een overmacht aan politie meerdere keren in verschillende steden de orde bewaren. En ook wij vragen ons steeds af: wie zijn deze mensen voor wie geweld de enige optie is? Waar komt hun woede toch vandaan? Door wie wordt hun onvrede gevoed? En hoe los je de problemen in dit land in hemelsnaam op?

‘Het vernislaagje van de beschaving is flinterdun!’, schrijft mijn vriendin. ‘Ik hoor net dat in Nijmegen rellen worden voorbereid… ik moet nog op de fiets terug naar huis. Nooit gedacht dat ik me op een fiets in Nederland onveilig zou kunnen voelen.’ Dat beeld van mijn lieve oud-huisgenoot – nu een hardwerkende arts in het ziekenhuis met een mooi gezin, bang op de fiets naar huis – maakt me treurig. Alsof niet alleen Amerika, maar ook Nederland zijn onschuld heeft verloren.

Voorspelling

Een gewaarschuwd land telt voor twee, schreven we daags voor de geweldsexplosie in Nederland. Het bleek helaas een juiste voorspelling. Het is een bekend gegeven dat veel ontwikkelingen in de VS zich later ook in Europa voordoen.

Zo kwamen er bijvoorbeeld na de dood van de zwarte George Floyd, die door toedoen van een witte politieagent om het leven was gekomen, vele Black Lives Matter-sympathisanten op de been in Nederland. Dat verbaasde me overigens enigszins. De geschiedenis van het diepgewortelde racisme in de VS, voortkomend uit het slavernijverleden, leek me vooral een Amerikaans verhaal en van een andere orde dan het racisme (hoewel ook problematisch en afkeurenswaardig) in Nederland.

Mogelijk had ik de pijn van discriminatie in Nederland onderschat. Maar een ding werd me wel duidelijk: ik had me niet eerder gerealiseerd hoezeer Nederlanders zich vereenzelvigen met Amerikanen. 

Obsessie met Amerika

In een interessant artikel in De Standaard vraagt Steven De Foer zich af waar die obsessie met Amerika toch vandaan komt: 

We zaten ­gefascineerd, misschien zelfs licht geëmotioneerd te kijken naar de inauguratie van president Joe Biden. Europeanen lijken de Amerikaanse politiek haast beter te volgen dan die in eigen land. Hoe komt dat?

Hij noemt vele oorzaken, maar de belangrijkste is wat mij betreft deze: 

Jazz, blues en rock-’n-roll waaiden de oceaan over, Hollywood domineerde het filmaanbod. ­Tv-shows brachten Amerikanen dagelijks in de woonkamer… Generaties zijn opgegroeid met J.R. en Sue Ellen, met Ross en ­Rachel, wat aan Amerikanen en hun manier van doen een zeer grote vertrouwdheid geeft – zoals geen enkele andere natie, zelfs onze buurlanden niet.

Het is waar. Neem alleen al de foto van de onderuitgezakte senator uit Vermont Bernie Sanders met zijn huiselijk gebreide wanten tijdens de inauguratie van Joe Biden. Het anti-mode statement ging in allerlei grappige varianten de hele wereld over, alsof het onze eigen sympathieke grumpy opa betrof. Of denk aan de late night shows met Jimmy Kimmel, Stephen Colbert, James Corden of Saturday Night Live, programma’s die in Nederland verhoudingsgewijs bijna populairder zijn dan in de VS.

De invloed van het Trumpisme

Kunnen we nu dan stellen dat wat er in Nederland gebeurt, de rellen, het wantrouwen tegen de media, het verzet tegen overheidsbemoeienis, het groeiende anti-intellectualisme, een direct gevolg is van het Trumpisme? Of, zoals Jesse Klaver van GroenLinks het zegt, is dit het draaiboek van Donald Trump?:

Eerst het nieuws en de wetenschap verdacht maken, dan oproepen om regels te negeren en vervolgens anderen de schuld geven. Het is het draaiboek van Donald Trump waar PVV en Forum hun lessen uit trekken. Dit soort rellen en vandalisme is precies het gevolg van dat gedrag.

De GroenLinks-fractievoorzitter lijkt hier een punt te hebben. In Amerika zijn de rellen voor een belangrijk deel te verklaren uit de politieke agenda van de actievoerders, of ze nu achter Black Lives Matter stonden, of achter Trump. Het is nog maar de vraag of de rellen in Nederland politiek zijn gemotiveerd, of dat hier simpelweg sprake is van gefrustreerde jongeren die op zoek zijn naar spanning en sensatie en in de avondklok een dankbare aanleiding vinden om erop los te slaan.

Kapot vervelen

Mijn oud-huisgenoot appt me dat ze veilig is thuisgekomen. Sterker nog, er is helemaal niets gebeurd in Nijmegen. Want:

1. Het centrum werd direct afgesloten met een noodverordening
2. NEC-supporters beloofden stad en ondernemers te zullen beschermen
3. Burgemeester Bruls patrouilleerde persoonlijk door de straten

Ook met de ideologische gedrevenheid van de oproerkraaiers lijkt het mee te vallen. De relschoppers zijn volgens haar zoon opgeschoten jongens die zich kapot vervelen, zonder doel of overtuiging. Dat beeld wordt bevestigd op de sociale media, waar jongeren zeiden uit te zijn op een ‘kat en muisspel’ met de politie.

Misschien even informeren hoe het met onze neef in Den Bosch is. En ik ga uitzoeken wat Donald Trump in zijn schild voert. Het is namelijk verdacht stil in de Verenigde Staten.

Sandy Verhoeve

Sandy Verhoeve

Na veertien jaar bij de NOS gewerkt te hebben als eindredacteur internet en tv-redacteur op de buitenlandredactie, werd het tijd om zelf naar het buitenland te vertrekken. Sandy Verhoeve woonde vier jaar in Wenen, Oostenrijk en sinds september 2018 woont ze in Washington DC. Daar werkt ze als freelance multimedia-journalist voor verschillende opdrachtgevers.
Previous post Het nieuwe Amerika, een sprookje?
Next post Een valse start voor president Biden

One thought on “Rellen in Nederland, overgewaaid uit de VS?

  1. De rapportages van de rellen bij ons doen het ergste vermoeden maar het zijn bij elkaar gesneden fragmenten . Op enkele vnl steden na is het rustig. Heel vervelend voor de politiemacht die in grote getale de boel bewaakt en de enkele winkelier die doelwit is. Zelfs de koning leeft mee.
    En verder wacht iedereen op betere tijden.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: