De afgelopen maand woonde ik even in Nederland. Morgen vertrek ik weer naar de Verenigde Staten. Het is alsof de verdeeldheid van het land waar ik woon mij in deze weken naar de strot heeft gegrepen. Ik word beheerst door twijfel en voel mij innerlijk verscheurd. Should I stay or should I go? In de tien jaar dat ik op en neer ben gereisd heb ik nog nooit zo weinig zin gehad om terug te keren naar het land van hope and dreams

Als ik mijn oudste zoon in Amerika bel en vraag hoe het gaat, vertelt hij onmiddellijk hoe de donkerte van de nieuwsberichten en -beelden steeds meer vat op hem krijgt. Het geweld, het haatzaaien, de vrees voor wat gaat komen. De ene helft van de Amerikanen is angstig voor een losgeslagen maatschappij zonder stevige autoriteit (Biden) en hunkert naar law and order, de andere helft is doodsbang voor die autoritaire macht die met harde hand ieder protest de kop in drukt (Trump). En ook in Nederland maakt men zich zorgen. Meerdere keren kreeg ik deze week de vraag: komt er een Amerikaanse burgeroorlog?

12 more years

De vraag verrast mij eerlijk gezegd niet. Het oplaaiend geweld op straat en de schietpartijen zijn de afgelopen weken immers geen uitzondering in de Verenigde Staten. Ik zie de burgemeester van Portland op de tv. Hij spreekt harde taal. Trump is de oorzaak van het geweld in zijn stad en hij weigert zijn president te ontmoeten.

De president op zijn beurt stapt met het risico van oplaaiend geweld in zijn achterhoofd in het vliegtuig naar Wisconsin waar in het stadje Kenosha een zwarte man door een politieagent in zijn rug is geschoten. Het is het niet voor het eerst dat zoiets gebeurt en onvoorstelbaar na de moord op George Floyd en alle Black Lives Matter-protesten. Op het Republikeinse congres laat de president zijn voetvolk als een ware volksmenner 12 more years scanderen, omdat dat de Democraten nog meer zal ‘irriteren’.

De beelden van brandende auto’s, arrestaties en plunderingen gaan de wereld over en ieder campagne-filmpje uit het Trump-kamp benadrukt het belang van law and order. Trumps tegenkandidaat Joe Biden blijft hameren op de slechte aanpak van de coronacrisis, maar langzaam verdwijnt dat thema naar de achtergrond. De angst voor het virus maakt plaats voor een nog veel grotere angst: die voor een bandeloze maatschappij. En zie, de peilingen voor Trump als president schieten omhoog… 

Law and order

Het is geen nieuwe tactiek. Trump volgt met de law and order-verkiezingsleus president Nixon die in 1968 de verkiezingen won in een zeer turbulente tijd. Martin Luther King was net vermoord en in de steden brak grote onrust uit. Net als Trump schilderde Nixon democratische burgemeesters af als watjes en ook in zijn campagne voerde het neerslaan van opstanden de boventoon.

Nu tonen televisiebeelden uit Portland federale veiligheidsagenten in volledige gevechtsuitrusting. Ze patrouilleren door de stad. Zwaar bewapend pikken ze willekeurig mensen van straat en stoppen hen in busjes zonder kenteken. De groepen boze demonstranten en burgermilities nemen toe en lijken ook nog eens steeds gewelddadiger te worden. Het machtsvertoon van de federale politie verergert de situatie alleen maar, waardoor de toch al explosieve toestand keer op keer escaleert.

Hier zou samenwerking met lokale autoriteiten passen om de onrust te beteugelen en geweld te voorkomen. Het tegenovergestelde gebeurt. Onder het mom van ‘wij grijpen in omdat de burgemeester de boel niet onder controle heeft’ worden plaatselijke leiders tegengewerkt en geschoffeerd. Het is de strategie van de Trump-campagne: zaai verdeeldheid en creëer chaos, laat het geweld tussen de partijen uit de hand lopen, verspreid de beelden van de onrust en herstel vervolgens de orde met harde hand.

Politiek zonder goede bedoelingen

Verdeel en heers, oftewel Divide et Impera. De tactiek werd eeuwen geleden al door Romeinse keizers gebruikt om de Griekse stadstaten tegen elkaar uit te spelen. Het zinnetje wordt toegeschreven aan Philippus II. Door Griekse stadstaten tegen elkaar uit te spelen behield hij met deze politieke strategie de macht. Bepaalde gebieden, regio’s of concurrenten kregen meer rechten dan andere gebieden of personen. Hierdoor ontstond er geen bondgenootschap tussen de partijen, maar vijandschap. De derde partij, de machthebber, kon zo rustig achteroverleunen en de macht naar zich toe trekken.

Machiavelli, de Italiaanse gevallen spindoctor en filosoof, schreef er een handleiding voor ‘zwakke leiders’ over: Il principe oftewel de Vorst. De vraag hoe je macht kunt verwerven en – nog belangrijker – kunt behouden, staat centraal. Het boek werd zo’n beetje synoniem voor de gewetenloze machtspolitiek.

Als ideale heerser moet je volgens Machiavelli rechtdoorzee en compromisloos zijn. Wanneer je een opstand neerslaat moet je dat meedogenloos doen, want waar gehakt wordt, vallen spaanders. Een leger van ‘dienstplichtige burgers’ zal de orde bewaken. En als je een staat veroverd hebt, moeten de oude machthebbers worden uitgeroeid, anders dreigt er revanche.

Een leeuw en een vos

In het hoofd van een sterk leider horen geweld, list en bedrog bij zijn moraal. Hij moet tegelijkertijd een leeuw zijn en een vos. Een leider die altijd het goede nastreeft, trekt immers uiteindelijk aan het kortste eind. Of zoals Machiavelli schrijft:

Men dient te beseffen dat een vorst, en vooral een nieuwe vorst, niet al die dingen in acht kan nemen die mensen een rechtschapen reputatie bezorgen, omdat hij omwille van de macht vaak dingen moet doen die strijdig zijn met trouw, strijdig met naastenliefde, strijdig met menselijkheid, strijdig met godsdienst.

Het is alsof ik vijfhonderd jaar na dato de vleesgeworden Il Principe op het Republikeins congres zie acteren. Zou dit het enige boek zijn dat Trump ooit gelezen heeft? 

Ingeborg Van t Pad Bosch

Ingeborg Van t Pad Bosch

Ingeborg van ’t Pad Bosch woont sinds 2010 in New York en schrijft sindsdien voor verschillende tijdschriften en nieuwswebsites over haar ontmoetingen met de Amerikaanse cultuur en maatschappij. Ingeborg was tijdens de Amerikaanse verkiezingstijd in 2016 regelmatig te gast op de radio. In 2018 gaf ze haar debuutroman 'Kroniek van een Erfenis' uit en momenteel is zij hoofdredacteur van DeWereldwijven.com.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close
%d bloggers liken dit: