Als ik eraan terugdenk, kan ik de angst nog voelen. Ik was in Egypte waar ik een televisiedocumentaire maakte in een koptische wijk. Een maand ervoor hadden leden van de Moslimbroederschap daar kerken in brand gestoken en kruizen op de deuren van koptische christenen gekalkt. De sfeer was gespannen. We filmden een familie die bovenin een soort appartementencomplex woonde. Ineens hoorden we opgewonden Arabisch sprekende mannen beneden bij de voordeur.

Vanaf dat moment vertraagt mijn waarneming. Mijn eerste gedachte is: nu komen ze ons halen. Waar kunnen we heen? We staan boven op een dak. Mijn hart gaat tekeer en ik kan van schrik moeilijk ademhalen. De cameraman en regisseur komen bij me staan.  De paniek is ook in hun ogen te lezen. Dit was het dan. We waren gewaarschuwd. Na wat lijkt op een eeuwigheid komt iemand naar boven die meldt dat het een zeer verhitte verkeersruzie was. Thank God

Trauma

Toen ik de verhalen las van de politici die zich in het Capitool probeerden te verstoppen voor een opgehitste groep Trumpstemmers die het gebouw hadden bestormd moest ik weer aan die gebeurtenis denken. De angst en paniek die je dan voelt. De gedachte dat een woedende menigte je komt halen. Je bent verlamd. Je kunt nergens heen en bent overgeleverd aan anderen. Een trauma.

In de tien jaar dat ik in de Tweede Kamer zat, waren er ook incidenten. Zo sprong er een keer een man van de publieke tribune af tijdens een debat met minister Verdonk. Er waren protesten op het Plein voor het Parlement. Het was spannend toen Ayaan Hirsi Ali als Kamerlid haar video ‘Submission’ uitbracht, gericht tegen de ‘onderdrukkende islam’. We zetten ons regelmatig schrap na uitspraken van Geert Wilders over Mohammed of de ‘kopvoddentax’. Maar nooit is het parlement bestormd of heb ik me moeten verschuilen zoals dat op 6 januari het geval was voor de Amerikaanse volksvertegenwoordigers.

Er is veel kritiek op de beveiliging van Capitol Hill. Maar gelukkig deed de Capitol police – ieder instituut heeft in Amerika een eigen politie – wat ze moest doen. Ze brachten met gevaar voor eigen leven de vertegenwoordigers van de democratie in veiligheid. De beelden van die ene dappere zwarte agent die een witte meute wegleidt van de ingang van de Senaat staan nog op mijn netvlies gebrand. Net zoals de agenten die met angst voor eigen leven een uitzinnige menigte tegen proberen te houden terwijl ze bearspray (hoofdingrediënt: chilipeper) en pepperspray in hun gezichten gespoten kregen.

Het is een wonder dat indringers geen volksvertegenwoordigers te pakken hebben gekregen. De bestorming resulteerde in vijf doden. Vijf te veel, maar het had veel erger kunnen zijn.

Symbolische waarde

De bestorming had een hoge symbolische waarde. Het Capitool is het hart van de democratie. De zetel van de democratie waar Amerikanen altijd zo hoog over opgeven. Het feit dat dit gebouw zo makkelijk binnen te vallen was zegt wat mij betreft iets over het naïeve geloof van Amerikanen dat hun democratie weerbaar genoeg is en een mogelijke aanval op die democratie alleen van buiten de grenzen van de VS te verwachten is.

Het valt mij op dat Amerikanen vaak over democratie spreken alsof ze het zelf hebben uitgevonden – the greatest democracy in the world – alsof het niet iets is wat is begonnen in het oude Griekenland. Deze democratie waar ze zo trots op zijn kent lelijke kanten van uitsluiting en onderdrukking, al vanaf de tijd van de onafhankelijkheidsverklaring. Stemmen was bijvoorbeeld alleen weggelegd voor de 20 procent mannen onder de bevolking die een stuk eigen grond hadden opgeëist ten koste van de levens van de oorspronkelijke bewoners. Later zouden ze deze grond door slaven laten bewerken die onder onmenselijke omstandigheden hierheen waren geleid. Deze geschiedenis heeft diepe sporen getrokken in de Amerikaanse samenleving. Tot op de dag van vandaag.

Die Amerikaanse droom is een uitsluitende droom. Nog steeds lijkt die droom alleen bedoeld voor de hardwerkende, wapendragende, vrijheidslievende Trumpstemmers. Deze groep kan het niet bevatten dat ook anderen – lees immigranten, zwarte en gekleurde Amerikanen, vrouwen en mensen uit de LHGBTQ-gemeenschap – hun plek opeisen in die droom, met en zonder hulp van de overheid.

Naïviteit

Ik vraag me vaak af of wij ook niet eenzelfde naïviteit kennen over de weerbaarheid van onze democratie. Juist de afgelopen maanden bleek dat ook in Nederland een niet onaanzienlijke groep mensen heel gevoelig is voor QAnon-achtige theorieën. Janet Ossebaard, fervent QAnon-activiste kwam onlangs in het nieuws toen ze met muzikant Lange Frans fantaseerde over het neerschieten van Mark Rutte. Onder de aanhangers zijn zelfs enkele politici zoals Thierry Baudet met zijn Forum voor Democratie. Hij drijft voor een deel op dezelfde sentimenten die ook onder de Trumpstemmers leven. Wantrouwen tegen de overheid, een ongezond nationalisme met fascistische trekken.

Ik heb ook van een afstand de boerenprotesten gezien. De woede die sommigen van hen ertoe toe bracht om Kamerleden zelfs op hun thuisadres op te zoeken. Pure intimidatie. Is het mogelijk dat dit soort emoties ook leidt tot een bestorming van de Tweede Kamer? Voor 6 januari had ik dit misschien niet bedacht. Nu denk ik dat het absoluut mogelijk is.

Inmiddels is het Washington DC van na 6 januari omgetoverd tot een onneembare vesting. Een Amerikaanse vriend vertelde dat hij destijds in 2003 samen met 23.000 andere militairen Irak binnenviel. De komende dagen lopen er meer dan 20.000 militairen tussen de vele kilometers hekken rondom de National Mall. Dit alles om te zorgen dat er een veilige inauguratie van Joe Biden als de 46e president van Amerika kan plaatsvinden. Maar daarvoor is de Amerikaanse hoofdstad de komende dagen wel verklaard tot oorlogsgebied.

En als wij denken dat zoiets alleen bij anderen gebeurt, dan is het goed daar nog eens even bij stil te staan. Een gewaarschuwd land telt voor twee.

Mirjam Sterk

Mirjam Sterk

Wonen in Amerika op een historisch moment is smullen voor een politiek dier als Mirjam Sterk. Als moeder van schoolgaande kinderen staat ze met beide benen in de samenleving maar blijft toch ook een beschouwende buitenstaander. Ze blogt, schrijft en vlogt om haar ervaring als expat te duiden.

One thought on “Een gewaarschuwd land telt voor twee

  1. Wees niet bezorgd. Het Nederlandse systeem met vele gevestigde partijen en een aantal tijdelijk opkomende partijen die ook weer verdwijnen is niet vergelijkbaar met een enorme Trumpaanhang. Rn een bestorming van het Parlement vindt de overgrote meerderheid niet de moeite waard

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close
%d bloggers liken dit: