Nog zestien dagen. Dan zal Joe Biden de eed afleggen voor het Congres en wordt hij de 46e president van de VS. Ik kan niet wachten. Er kan niet meer zoveel misgaan, toch? Maar als ik iets heb geleerd van de afgelopen periode is het: it ain’t over until the fat lady sings. En dat geldt ook ná 20 januari wanneer president Biden zijn intrek in het Witte Huis heeft genomen.

Vijf januari is het een spannende dag in de staat Georgia. Dan is de runoff voor de twee plaatsen van Georgia in de Senaat. Op 3 november behaalde geen van de kandidaten meer dan 50 procent van het aantal uitgebrachte stemmen. Daarom komt er een tweede verkiezing.

Er hangt veel af van de uitslag. Als de Democratische kandidaten winnen komt de verhouding in de Senaat op 50-50. Als de stemmen staken geeft de vice-president, Kamala Harris, de doorslag. Feitelijk betekent dat dus dat het hele Congres in dat geval in handen is van de Democraten. In de laatste peilingen ziet het er goed uit voor de Democraten. De kans is dan ook aanwezig dat Joe Biden de totale macht krijgt om zijn agenda uit te voeren.

Maar hoe blij moet Biden daar eigenlijk mee zijn?

De macht in het Congres

Je zou kunnen zeggen: heel blij. President Biden kan zo zonder weerstand de agenda van de Democraten uitrollen. Dat betekent dat hij veel veranderingen zal doorvoeren met name op het gebied van de gezondheidszorg en het klimaatbeleid, vermoed ik. Zoals hij beloofd heeft.

Het betekent ook dat de Republikeinen alle ruimte krijgen om vier jaar lang campagne te gaan voeren tegen alles wat Democratisch is. Als Trump op 20 januari nog op het schild wordt gehesen als de kandidaat voor de Republikeinen in 2024, is het vier jaar feest voor de Grand Old Party. Voor geen enkel beleid verantwoordelijkheid dragen en je afzetten tegen het Congres en roepen dat het anders moet.

En er is nog een andere reden waarom Biden niet zou moeten willen dat het hele Congres in handen komt van de Democratische partij. Daarvoor maak ik even een uitstapje naar Nederland.

In Nederland hebben we een traditie van meerpartijencoalities. Op dit moment vormen de VVD, CDA, CU en D66 samen de regering. De plannen die ze maken kunnen (vrijwel) altijd op een meerderheid rekenen. Dat is toch niet anders dan de meerderheid die nu de Democraten in het Congres hebben, zou je kunnen zeggen. Ja, en toch is er een belangrijk verschil. Doordat in Nederland de afgelopen decennia altijd meerdere partijen nodig waren om een meerderheid te vormen, was het gevolg dat partijen altijd wel op enig moment een verantwoordelijkheid hebben gehad voor het kabinetsbeleid en er daarmee ook sprake is van contuïniteit van het beleid.

Kijk naar de kinderopvangtoeslagaffaire. De PvdA die nu in de oppositie zit, heeft destijds ook meegewerkt aan de regeling. Lodewijk Asscher, de huidige fractievoorzitter, was toen minister. Daarom klonk de afgelopen dagen ook de roep om het aftreden van niet alleen het kabinet, maar ook van Asscher als partijleider van de PvdA.

Draagvlak

Doordat partijen wisselend zitting hebben in het kabinet, is er dus veel meer sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid. Dat vraagt zowel van de coalitie als de oppositie dat ze goed nadenken over hun keuzes. Blind ‘tegen’ zijn is niet zonder risico. Dus het is nodig als premier draagvlak te zoeken, ook buiten de coalitie.

De afgelopen jaren hebben we gezien dat deze manier van opereren niet te verwachten valt hier in Amerika. Er zijn maar twee partijen. De polarisatie is zo sterk dat de beslissingen van de ene partij snel door de andere partij weer worden teruggedraaid, denk aan Obamacare of het klimaatverdrag. Voor Biden ligt het dus niet in de lijn der verwachting om dat draagvlak nadrukkelijk te zoeken. Voor de korte termijn werkt dat prima. Ook zonder steun van de Republikeinen kunnen snelle regelingen worden getroffen, zoals voor de slachtoffers van de coronacrisis.

Maar een gebrek aan draagvlak onder (een aantal) Republikeinen is op de langere termijn een groot nadeel, omdat zij zich kunnen afzetten tegen Bidens regering en dat zal de herverkiezing van Joe Biden of een andere Democraat alleen maar moeilijker maken. Daarbij bestaat ook de kans dat het beleid bij een verloren verkiezing weer snel wordt teruggedraaid. Alles voor niks…

Andere mogelijkheid

Toch is er een mogelijkheid dat het nog anders gaat.

President Trump blijft onvermoeibaar de uitslag bestrijden. Dit weekend kwam een tape naar buiten waarin Trump via de telefoon de Republikeinse Secretary of State van Georgia Brad Raffensperger onder druk probeerde te zetten om de verkiezingsuitslag naar zijn hand te zetten. De overwinning in Georgia was nipt. Trump sprak de nu al legendarische woorden:

I just want to find 11,780 votes

Raffensperger weigert in het gesprek alle medewerking en wijst op alle zaken die al voor de rechter zijn geweest en afgewezen. De uitspraken van president Trump zouden op een ander moment impeachable zijn. Nu de laatste dagen van Trump ingaan is er niemand die daaraan denkt. Maar een deel van de Republikeinen blijft achter hem staan.

Onrust

Op 6 januari gaat het nieuwe Congres de stemmen die door het Kiescollege op 15 december zijn uitgebracht officieel vaststellen. Anders dan andere jaren zal het dit keer niet soepel gaan. Maar liefst 140 Republikeinse Afgevaardigden en twaalf Senatoren zullen hun bezwaar tegen de verkiezingsuitslag van bepaalde staten kenbaar maken. Het is onwaarschijnlijk dat het ze zal lukken de verkiezingen ongeldig te verklaren, aangezien de Democraten een meerderheid in het Huis hebben en een aantal Republikeinse senatoren de bezwaren niet steunt.

Voor het eerst is er zichtbare onrust in de Grand Old Party. De invloedrijke Senate Majority Leader Mitch McConnell maakte zijn mede-Republikeinen duidelijk dat hij niet mee zou gaan in de bezwaren en voor de verkiezingsuitslag zal stemmen:

And in my view, just my view, this will be the most consequential I have ever cast.

Eindelijk lijkt het erop dat er Republikeinen zijn die genoeg krijgen van dit gedoe.

Kans

En daar ligt de kans voor Biden. Als je als Republikein vindt dat er een grens is bereikt, sta je misschien ook open voor een betere samenwerking met de Democraten in het Huis en in de Senaat. Daar de verbinding maken en draagvlak zoeken kan Biden enorm helpen op de lange termijn om dit land weer bij elkaar te brengen. Maar zover is het nog niet.

Dat het politieke getouwtrek voorbij is met een Congres waar de Democraten de macht hebben, daar geloof ik dus niks van. Als Biden slim is, steekt hij een groot deel van zijn energie in het voor zich winnen van een deel van de Republikeinen. Want de verkiezingen winnen is één. Het verdeelde land weer terugwinnen, is wat de werkelijke opdracht is voor de nieuwe president van Amerika. En over twee jaar zijn er weer tussentijdse verkiezingen en kan de Senaat net als bij Obama na die periode weer rood kleuren.

Mirjam Sterk

Mirjam Sterk

Wonen in Amerika op een historisch moment is smullen voor een politiek dier als Mirjam Sterk. Als moeder van schoolgaande kinderen staat ze met beide benen in de samenleving maar blijft toch ook een beschouwende buitenstaander. Ze blogt, schrijft en vlogt om haar ervaring als expat te duiden.

One thought on “Als jij denkt dat we het ergste hebben gehad…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close
%d bloggers liken dit: